რა იწვევს გვალვას?
1. კლიმატური პირობების ცვლილება
გვალვის ერთ-ერთი მთავარი გამომწვევი მიზეზია კლიმატის გლობალური ცვლილება. დედამიწის საშუალო ტემპერატურის ზრდა იწვევს ნალექების განაწილების ცვლილებას. ზოგი რეგიონი ხდება უფრო ნოტიო, ზოგი კი — მეტად მშრალი. საქართველოში კლიმატური ცვლილებები განსაკუთრებით იგრძნობა კახეთსა და ქვემო ქართლში.
2. ატმოსფერული წნევის სისტემები
გვალვას ხშირად იწვევს მაღალი ატმოსფერული წნევის მუდმივი ზონა, რომელიც ჰაერის ჩაღობვას და ღრუბლების წარმოქმნის შეფერხებას იწვევს. ასეთ პირობებში წვიმის შანსი მინიმალურია, რაც გრძელვადიან გვალვაში გადაიზრდება.
3. ხმელეთის ტემპერატურის ზრდა
ზაფხულში ხმელეთის ზედაპირის გადახურება აორთქლებას ზრდის, ხოლო როცა ნალექი არ არის, მიწა და მცენარეები სითხის გარეშე რჩება. ამას მოსდევს მიწის გამოშრობა, მოსავლიანობის კლება და ზოგჯერ ტყის ხანძრებიც კი.
4. ნამარხი საწვავის წვა და ჰაერის დაბინძურება
ადამიანის საქმიანობა, განსაკუთრებით ნამარხი საწვავის (ნახშირი, ნავთობი, გაზი) წვა, გამოყოფს ატმოსფეროში სათბურის აირებს. ეს აირები აძლიერებს გლობალურ დათბობას, რაც ახდენს გავლენას გვალვების სიხშირეზე და სიმწვავეზე.
5. დეფორესტაცია — ტყეების გაჩეხვა
ტყეები ინარჩუნებენ ნესტს და აწარმოებენ ჟანგბადს. ტყის მასიური გაჩეხვა არღვევს ბუნებრივ ბალანსს, იწვევს ტენიანობის შემცირებას და ხელს უწყობს გვალვების განვითარებას.
6. ადამიანის გაუმართავი წყლის მართვა
არხების გამოშრობა, მდინარეების გადამისამართება და წყალსაცავების არასწორი გამოყენება ხშირად იწვევს წყალმცირე პერიოდებს, რაც ხელს უწყობს გვალვის გამწვავებას.
გვალვის შედეგები
-
მოსავლიანობის მკვეთრი შემცირება
-
სურსათის დეფიციტი და ფასების ზრდა
-
წყლის დეფიციტი
-
ეკოსისტემების განადგურება
-
ტყის ხანძრების რისკის ზრდა
დასკვნა
გვალვა რთული და კომპლექსური მოვლენაა, რომელსაც როგორც ბუნებრივი, ისე ადამიანის ხელით გამოწვეული მიზეზები აქვს. გვალვის შემცირებისათვის მნიშვნელოვანია კლიმატზე ზრუნვა, ტყეების დაცვა, მდგრადი სოფლის მეურნეობის განვითარება და წყალმომარაგების გონივრული მართვა.
-----
სხვა სიახლე: თოვლის სასარგებლო თვისებები: ბუნების უნიკალური საჩუქარი