რა იწვევს ქარიშხალს?
ქარიშხლები (ჰარიკენები, ტაიფუნები ან ციკლონები, მათი მდებარეობიდან გამომდინარე) წარმოადგენენ ძლიერ ტროპიკულ ქარებს, რომლებიც დაკავშირებულია დაბალი წნევის სისტემებთან. ისინი ბუნების ერთ-ერთი ყველაზე გამანადგურებელი მოვლენაა, მაგრამ მათი ფორმირების მექანიზმები კარგად არის შესწავლილი. მოდით, დეტალურად განვიხილოთ, რა იწვევს ქარიშხალს.
1. თბილი ოკეანის წყალი
ქარიშხლების ფორმირება ხდება ტროპიკულ ოკეანეებზე, სადაც წყლის ზედაპირის ტემპერატურა მინიმუმ 26.5 °C ან მეტია. თბილი წყალი ორთქლდება და ამით ქმნის ტენიან, თბილ ჰაერს, რომელიც არის ენერგიის ძირითადი წყარო ქარიშხლისთვის.
2. დაბალი წნევის ზონა
ქარიშხალი იწყება, როდესაც ატმოსფეროში წარმოიქმნება დაბალი წნევის ზონა. ეს წნევის ვარდნა აიძულებს გარშემო მყოფ ჰაერს მოძრაობას ცენტრისკენ. ამ პროცესს მოჰყვება ჰაერის ასვლა და კონდენსაცია, რაც აძლიერებს ამინდის სისტემას.
3. კორიოლისის ეფექტი
ქარიშხლები ფორმირდებიან მხოლოდ ეკვატორისგან მოშორებით, სადაც კორიოლისის ეფექტი საკმარისად ძლიერია. ეს ეფექტი, რომელიც დედამიწის ბრუნვით არის გამოწვეული, აიძულებს ქარიშხალს მბრუნავი ფორმის მიღებას.
4. ტენიანი ატმოსფერო
ტროპიკული ქარიშხლის შესაქმნელად აუცილებელია ატმოსფეროში მაღალი ტენიანობა. ეს ტენიანობა უზრუნველყოფს ღრუბლების ფორმირებასა და ქარიშხლის გაძლიერებას. მეტი წყლის ორთქლი ნიშნავს მეტ ენერგიას.
5. მინიმალური ქარის ცვალებადობა სიმაღლის მიხედვით
ქარიშხლის განვითარებისთვის მნიშვნელოვანია, რომ ქარის სიჩქარე დიდად არ იცვლებოდეს სიმაღლის ზრდასთან ერთად. თუ ქარი ზედა ატმოსფეროში ძლიერია, ის აფერხებს ქარიშხლის სტრუქტურის ფორმირებას და განვითარებას.
6. ენერგიის განმტკიცება და ცირკულაცია
ქარიშხლის ზრდას ხელს უწყობს უწყვეტი ცირკულაცია. თბილი ჰაერი მაღლა მიიწევს, სადაც ის გრილდება და კონდენსირდება ღრუბლებად. ამ პროცესში გამოყოფილი სითბო აძლიერებს ქარიშხალს და ენერგიის მარაგს ქმნის.
7. გარე პირობები
ზოგჯერ ქარიშხლის ფორმირებას ხელს უწყობს სხვა ამინდის მოვლენები, როგორიცაა ტროპიკული ტალღები ან დაბალი წნევის სისტემები, რომლებიც უზრუნველყოფენ საწყის მოძრაობას და წნევის ვარდნას.
ქარიშხლების ფორმირება კომპლექსური პროცესია, რომელიც დამოკიდებულია ტროპიკული ოკეანის, ატმოსფერული პირობების და დედამიწის ბრუნვის უნიკალურ ურთიერთქმედებაზე. მათი ენერგიის წყარო თბილი წყალია, ხოლო მათი მბრუნავი ბუნება კორიოლისის ეფექტის შედეგია. ქარიშხლები დიდი გამოწვევაა ადამიანის უსაფრთხოებისთვის, თუმცა მათი წარმოშობის მექანიზმის ცოდნა საშუალებას გვაძლევს უკეთ მოვემზადოთ ამ მოვლენებისათვის და მინიმუმამდე შევამციროთ ზიანი.
სხვა სიახლეები: დიდი და დამანგრეველი იუნონგას მეწყერი