ვულკანი მიწის ცეცხლოვანი სუნთქვა
ვულკანი არის ბუნებრივი გეოლოგიური წარმონაქმნი, რომელიც წარმოიქმნება დედამიწის ქერქის ქვეშ არსებული მაგმის (გამდნარი ქანების) ზედაპირზე ამოსვლის შედეგად. ვულკანები შესაძლოა იყოს აქტიური, მძინარე ან ჩამქრალი, რაც დამოკიდებულია იმაზე, იფრქვევა თუ არა ისინი ამჟამად ან აქვს თუ არა მომავალში აქტიურობის პოტენციალი.
როგორ წარმოიქმნება ვულკანი?
ვულკანები უმეტესად წარმოიქმნება ტექტონიკური ფილების კიდეებზე ან "ცხელი წერტილების" ზონაში. მაგმა, რომელიც დედამიწის მანტიიდან ამოდის, ქმნის წნევას, რომელიც საბოლოოდ ამოხეთქავს ქერქის ზედაპირს და წარმოიქმნება ვულკანის კრატერი.
ვულკანების ტიპები:
- ფარისებრი ვულკანები: გამოირჩევიან ფართო, დაბალი ფორმით. მაგ: ჰავაის ვულკანები.
- კონუსური ვულკანები: კომპაქტური და მკვეთრი ფორმა, მაგ: ვეზუვი.
- კომპოზიტური ვულკანები: ფენისებური სტრუქტურა, მაგ: ფუჯის მთა.
ვულკანის ამოფრქვევის გავლენა:
- დადებითი: ამოფრქვევა ქმნის ნაყოფიერ ნიადაგს, წარმოქმნის ახალ მიწებს (მაგ. ისლანდია), და ქმნის მინერალებით მდიდარ მასალას.
- უარყოფითი: ვულკანური ამოფრქვევა შეიძლება იყოს დამანგრეველი, გამოიწვიოს ცუნამები, მეწყერი და კლიმატური ცვლილებები.
ცნობილი ვულკანები:
- ვეზუვი (იტალია) - 79 წ. ამოფრქვევამ გაანადგურა პომპეი.
- ეიაფიადლაიოკუდლი (ისლანდია) - 2010 წ. ამოფრქვევამ ევროპაში ავიაციის შეზღუდვა გამოიწვია.
- კრაკატაუ (ინდონეზია) - 1883 წ. ამოფრქვევამ გლობალური ტემპერატურა შეამცირა.
ვულკანების კვლევა:
ვულკანოლოგია არის მეცნიერება, რომელიც სწავლობს ვულკანებსა და მათ აქტივობას. ეს მეცნიერება ეხმარება ადამიანის სიცოცხლის გადარჩენასა და ბუნებრივი კატასტროფების შედეგების შემცირებაში.
მსგავსი სიახლე : რა იწვევს მიწისძვრას?